ابراهيم اصلاح عربانى

180

كتاب گيلان ( فارسى )

سربازان دولتى كه به او پيوسته بودند از سمنان و دامغان گذشته به سوى تهران پيش مىآمد . بالاخره در اواسط شهريورماه اطلاع رسيد كه ارشد الدوله به امامزاده جعفر در هشت فرسنگى تهران رسيده است . يپرم خان به اتفاق سردار بهادر و سردار محتشم و عده‌اى از مجاهدين و قزاقان به سوى امامزاده جعفر رهسپار شدند . جنگ بين ارشد الدوله و قواى دولت در نزديكى امامزاده جعفر شروع شد . اين جنگ با شكست ارشد الدوله و پيروزى گروه يپرم به پايان رسيد . ارشد الدوله ، كه از ناحيه پا مجروح شده بود دستگير گرديد و روز بعد اعدام شد . اين پيروزى همانطوركه كسروى نيز اشاره كرده است در سايه شايستگى و لياقت يپرم بدست آمد و يك بار ديگر موجب شد كه مشروطيت نوپاى ايران از انهدام قطعى نجات يابد . با شكست ارشد الدوله كه نيرومندترين و شجاع‌ترين سردار محمد على ميرزا بود كمر شاه مخلوع شكست . بعد از ارشد الدوله تمام اميد مخالفان مشروطيت به سالار الدوله بود كه از قم تا نوبران پيش آمده بود . در اوائل مهرماه سالار الدوله نيز با چهار هزار مرد مسلح خود مغلوب يپرم شد و بدين‌ترتيب لشكرهائى كه محمد على ميرزا و برادران و ياران او گرد آورده بودند يكى پس از ديگرى شكست خورده از ميان مىرفتند . سالار الدوله موفق به فرار شده پس از چندى به عراق گريخت . اما در اوائل سال 1330 قمرى لشكرى گرد آورده به كردستان حمله كرد و بر كرمانشاهان مسلط گرديد . او در چند نوبت قواى دولت را شكست داد و بالاخره به يپرم براى قلع‌وقمع او مأموريت داده شد . وى با گروهى از مجاهدان به سوى همدان و كرمانشاهان روان شد و در چند نوبت شكست سختى بر سالار الدوله و طرفداران او وارد ساخت ولى بدبختانه در آستانه پيروزى هدف گلوله دشمن قرار گرفت و عاقبت در ميدان نبرد و به خاطر آزادى ايران كشته شد .